Duygu Odaklı Bireysel Yaklaşım Nedir?
Aile danışmanlığında bireye yönelik danışmanlık yaklaşımları içinde yer alan duygu odaklı yaklaşım duygunun duygu ile değişim prensiplerine dayanan eklektik bir yaklaşımdır. Kişi merkezli yaklaşım, geştalt yaklaşımı, varoluşsal ve deneyimsel yaklaşımın entegrasyonundan doğmuştur. Modern hümanistik bir yaklaşımdır.
Nasıl hissettiğimiz kim olduğumuzu belirler.
Duygu odaklı yaklaşım, seans içerisinde ortaya çıkan ve o an da deneyimlenen duyguya odaklanılması ve bu duygunun keşfedilmesi gerektiğine inanır. Danışanın duygularını kabul etmesine ve yeniden anlamlandırmasına yardım eder. Duygu odaklı yaklaşım süreç odaklıdır. Süreç içerisinde duygular sembolize edilir, farkındalıkla ele alınır, net bir şekilde ifade edilir, kabullenilir, ayrıştırılır ve düzenlenmeye çalışılır. Yaklaşımın hedefi, kendiliğin güçlendirilmesi, duygunun düzenlenmesi ve yeni anlamlar yaratmaktır.
Duygu Odaklı yaklaşım değişimde duyguların aktif bir rol oynadığını ifade eder. İyileşmede ana malzeme olarak duyguları kullanır. Duygular hem çevreyle hem de aile üyeleriyle iletişimin temel koşuludur. Duygu, en temel ihtiyaçlarımızla kurduğumuz ilişkinin somutlaşmış halidir. Duygular iyi oluşumuz için önemli olan birtakım durumlara hızlıca yanıt vermemizi sağlar. Duygular, bizim için neyin iyi neyin kötü olduğuna dair, bilişler ise neyin doğru neyin yanlış olduğuna dair bize bilgi verir. Duygular dinlemeye değer olan sinyallerdir. Duygular, insanların özellikle ilişkisel bağlarının doğasından bahsederler. İlişkilerinin gelişip gelişmediğinden, yıkıcı etkileri olup olmadığı ya da bir onarım ihtiyacı olup olmadığı hakkında bilgi verirler. İlişkilerin temel düzenleyici olan ilişkisel temaları ortaya çıkarır. Her duygu kişi ve insanlar arasındaki ya da kişi ve çevre arasındaki bir ilişkiyi tarif eder. Duygular, organize edici süreçlerdir. Mantıkla beraber kullanıldığında, sürekli değişim halindeki çevreye hızlıca uyum sağlamakta ve problemleri uygun bir şekilde çözmeye yardım ederler.
İnsanoğlu için önemli olan her şeyi içerirler: Anlamları, ihtiyaçları, değerleri…
Amaçları
Duygu odaklı yaklaşım iyileşme, değişim ve dönüşüm için temel malzeme olarak duyguyu kullanır. Değişim için iki temel amaca ulaşmak istenilir;
- Duyguların düzenlenme becerisinin kazandırılması
- Duyguların fark edilmesi, ifade edilmesi, sembolize edilmesi, kabul edilmesi ve yeni anlamlar yaratılması prensiplerine dayanan duygunun duygu ile değişimi
Kısaca söyleyecek olursak duygu odaklı yaklaşım öncelikle kişinin kendisi olan ilişkisini dolaylı olarak da ötekilerle olan ilişkisini düzenlemeyi amaçlar.
Duygu Odaklı Bireysel Yaklaşım Nasıl Uygulanır? Süreç nasıl işler?
Duygu Odaklı bireysel yaklaşım duygu regülasyonu ve duygunun duygu ile yer değiştirmesi prensibine dayanır. Yaklaşımın hedefi kendiliği güçlendirmek, duygu regülasyonu sağlamak, danışana kendi yaşam öyküsünü yeniden yazma fırsatı sağlamaktır. Bu hedeflere ulaşmada danışan ve danışmanın yol arkadaşıdır. Bu yoldaşlık danışanın iç dünyasında danışmanın şahitliğinde sürdürülür. Duygu odaklı yaklaşımda, danışmanlar, danışanın deneyimlediği veya deneyimlemesi gerekenler hakkında uzman değildirler fakat nasıl deneyimleyecekleri konusunda uzmanlardır.
Duygu odaklı yaklaşım bağlamında sürdürülen yoldaşlıkta kurulan ilişki büyük önem taşır. Empatik bir tutum benimsenir. Duygular bazen karmakarışık bir hal alır. Tıpkı ip yumakları gibi dolaşmış ve karışmıştır. Nasıl ki ip yumaklarını açmak için bir ötekinin yardımına ihtiyaç duyulursa duygulardaki karmaşayı açmak ve kişinin kendi iç dünyasını düzenlemesi ihtiyaçlarını fark etmesi için de profesyonel bir yardımcıya ihtiyacı vardır. Bu iş birliğinde danışan ve danışman empatik bir anlayışla danışanın iç dünyasında bir yolculuğa çıkarlar. Bu yolculukta duyguları fark etmeye ifade etmeye sembolize etmeye ihtiyaç olur. Soyut kavramlar olan duygular, beden üzerinden sembolize edilip somutlaştırılır. Odaklanma deneyimi sembolizasyon için kullanılan teknikleri sunar. Duygu odaklı yaklaşımın duyguların işlemlenmesinde kullandığı kendine özel müdahale teknikleri vardır. Bu teknikler arasında odaklanma deneyimi, canlandırma teknikleri, sandalye diyologları ve empatik müdahaleler sayılabilir.
Hangi durumlarda uygulanır?
Duygu Odaklı bireysel yaklaşım; duyguda kalabilen duyguyu deneyimleyebilen ancak deneyimlediği şeyin tam olarak ne olduğunu anlamlandıramayan, duygusal güçlük, duygusal acı yaşayan bireylerde kullanılabilir. Duygusal farkındalığı arttırmak isteyen, günlük yaşamı etkileyen, işlevselliği bozan endişe, çökkünlük, umutsuzluk, mutsuzluk gibi iç duygusal süreçlerdeki karmaşa ve sıkışmışlıkların çözülmesinde kullanılabilir. Ampirik araştırmalarla etkisi kanıtlanmış olan yaklaşım; bireyin kendisi diğerleri ve ailesi olan ilişkilerini bozan durumlarda bilhassa kaygı bozuklukları, yeme bozuklukları ve depresyonun ortaya çıkardığı duygusal güçlüklerin iyileşme sürecinde etkilidir.
Duygu Odaklı Bireysel Yaklaşım Kimlere uygulanır?
Duygu odaklı yaklaşım; yetişkin bireyler ve evlilik ve çift ilişkisi için tasarlanmıştır. Ancak ergenler ve çocuklarda da prensipleri uygulanabilen, grup seanslarında da kullanılabilen teknik ve prensiplere sahiptir. Ailenin bütün üyeleri ile çalışmada kullanılabilir.
Duygu Odaklı Bireysel Yaklaşım Süresi Ne kadardır?
Danışmanlık seansları ortalama 45-50 dk. sürer. Kişisel ihtiyaçlara göre planlanmakla birlikte genel olarak hafta da bir görüşme yapılır. Duygu odaklı bireysel yaklaşım kısa süreli bir yaklaşımdır. Süreci belirleyen danışanın öznel ihtiyaçları olsa da duygu odaklı yaklaşım ortalama 16-24 seans arası sürmektedir.
