Aktarım odaklı
Oyun terapisi
Gottman Yaklaşımı Nedir?
Çift danışmanlığında Gottman Yöntemi Dr. John Gottman’ın 1970’de başlayan ve bugüne kadar devam eden araştırmalarına dayanmaktadır. Araştırmalar evlilikleri nelerin başarılı veya başarısız kıldığına odaklanmaktadır. Bu araştırmalardan yola çıkarak, Dr. John ve Julie Gottman, danışanların ilişkilerini geliştirmek için, “pratik ayrıntılar”ı vurgulayan yeni bir yaklaşım yaratmışlardır ve bu yaklaşım çok yönlü bütüncül bir yaklaşımdır. Bu bağlamda Gottman Yaklaşımı;
- Afektif (duygu odaklı) bir yaklaşımdır. Çiftin seansa getirdiği duygulara odaklanır ve onları merkeze alır.
- Etkileşim kalıplarını değiştirmeye odaklanmış, davranışsal bir yaklaşımdır.
- Çıkmaza girmiş çatışmalara (Çatışmalar içindeki Rüyalar) ve ortak anlam sistemleri oluşturmasıyla dair yaklaşımlarıyla, varoluşsal temele dayanan bir yaklaşımdır.
- Çiftlerin ilişkileri hakkında nasıl düşündükleri ve duyguları hakkında nasıl hissettiklerine (meta‐duygu filozofisi) odaklanmasıyla, bilişsel bir yaklaşımdır.
- İlişki geçmişi, kişisel geçmişleri, hedefleri ve mücadeleleri hakkında anlattıklarına odaklanan öyküsel bir yaklaşımdır.
- İlişkiyi bir sistem olarak tanımlayan, varolan etkileşim kalıplarının ardışıklığa, zaman dizisine ve matematiksel modellemesine dayanan sistematik bir yaklaşımdır.
- Özellikle çatışmanın anatomisine dair analizimizde, şimdi ve buradaki ilişkide aile kökeninin ve diğer belirgin geçmiş ilişkilerin oynadığı rolün analizine dayanan psikodinamik bir yaklaşımdır.
Amaçları
Araştırma sonuçlarına göre çiftlerin yaşadığı başlıca sorunların sadece %31’i çözümlenebilir çatışmalardan oluşmaktadır. %69’u ise çözülemez, daimi sorunlarla ilgiliydi. Bu nedenle Çiftlerin anlaşmazlıklarını yumuşak bir biçimde gündeme getirmelerini; birbirlerinden gelen etkiyi kabul etmelerini; çatışma sırasında pozitife karşılık negatif duygu durumunun oranı 5’te 1 olmasını (çatışma tarzları her ne olursa olsun –volatile/avoidant); eşler arasındaki karşılıklı kabulün sürekli hale gelmesini; fizyolojik uyarılma düzeylerini düşük tutarak; etkileşimdeki olumsuzluğu ortadan kalkmasını; tartışma sırasında onarma girişimlerinde bulunarak ve etkileşimleri negatif bir hale geldiğinde bu etkiyi hafifleterek ve yumuşak bir şekilde uzlaşmaya geçerek çatışmayı yönetebilme becerilerini geliştirmeleri için yardımcı olmayı amaçlar.
İyi ilişkilerde çiftler daimi sorunlarda “çıkmaza girmek” yerine “diyalog” kurarlar.
Aynı zamanda Gottman yaklaşımında çift ilişkisini daha sağlıklı hale getirmeye yönelik olarak aralarındaki arkadaşlığı geliştirmek için yeni beceriler edindirmeye, çiftin birlikte ortak anlamlar sistemi yaratmasına yardımcı olmaya, çiftin arasındaki güçlü yönlerin ve geliştirilmesi gereken yönlerin tespit edilmesine odaklanılmaktadır.
Genel olarak bakıldığında şu 3 başlık amaçlanmaktadır:
- Negatif duygulanımı ve tartışma sırasındaki artışını düzenlemek
- Çatışmada pozitif duygulanımı arttırmak ve
- Çatışma dışında da pozitif duygulanımı arttırmak.
Yaklaşım Nasıl Uygulanır? Süreç Nasıl işler?
Gottman Yöntemiyle Çift Terapisi beş kısımdan oluşur:
- Değerlendirme
- Tedavi
- Terapinin “aşamalı olarak” bitirilmesi
- Sonlandırma
- Sonuç Değerlendirmesi
Değerlendirme aşamasının başlangıcında, ilişkiyi daha iyi anlamaya yardımcı olacak bazı yazılı materyaller verilerek ilişki analizi yapılır. İlk seansta ilişkinin geçmişi, sorun alanları ve terapinin hedefleri hakkında konuşulur.
Sonraki seansta, her birinin kişisel geçmişlerini öğrenmek için bireysel olarak görüşme yapılır ve değerlendirmenin son seansında danışman, terapi süreci hakkındaki önerilerini belirtir ve birlikte her iki tarafın da ortaklaşa koyacakları terapi hedeflerini belirlemeye yönelik çalışılır.
Çoğu seansa çift olarak birlikte gelinir. Bununla birlikte, bireysel seanslar önerildiği bazı zamanlar da olabilir. Seanslar arasında çiftleri pratik yapması için egzersizler de verebilir.
Danışmanlığın sonraki aşamasında, yeni ilişki becerilerini test etmek için daha az bir sıklıkta görüşmeler yapılarak “aşamalı olarak süreci bitireceğimiz” döneme geçilir.
Hangi Durumlarda uygulanılır?
- Evlilik öncesi danışmanlık
- Yakın ilişki gelliştirme
- Çiftler arasındaki öfke problemleri
- Aldatma ve sadakatsizlik sorunları
- İlişki problemleri
- Boşanma öncesi ve sürecinde danışmanlık
- Çifter arasında sorumluluk almada problem
- İlişkideki öfke kontrol problemleri
- İlişkinin dış faktörlerden etkilenmesi
Yaklaşım kimlere uygulanır?
İlişki problemi yaşayan ve çözüm arayan, ilişişindeki yakınlığı artırmak isteyen, evlilik öncesi değerlendirme ihtiyacı hisseden her çifte bazı eşlik eden durumlar (devam eden ve gizlenen aldatma, korku ve tehdit içeren şiddet) haricinde her çifte uygulanabilir.
Yaklaşım süresi Ne kadardır?
Seans süresi çift olarak yapılan seanslarda 90 dk, bireysel seanslarda 45 dk’dır. Danışmanlık süresi çiftin özgün ihtiyaçları, hedefleri, sürece aktif katılımları doğrultusunda belirlenir. Bu nedenle toplam seans süresi değişkenlik göstermektedir.
Sonuç değerlendirmesi aşamasında, Gottman yöntemi itibarıyla, dört tane izleme seansı planlanmaktadır: biri altı ay sonra, biri on iki ay sonra, biri on sekiz ay sonra ve biri de iki yıl sonra. Araştırmalar gösterilmektedir ki bu takip seansları çiftlerin önceki çaresiz örüntülere geri dönme ihtimallerini anlamlı ölçüde azaltmaktadır.
